Skip to content


Πρόλογος στην εποχή των ταραχών

Η επικείμενη έκδοση του κείμενου των Blaumachen Η εποχή των ταραχών από τους συντρόφους των Ediciones Pensamiento y Batalla έρχεται σε μια περίοδο που το ίδιο το αντικείμενο του, οι ταραχές και οι εξεγέρσεις στην τωρινή συγκυρία, συνεχίζουν να διαπερνούν τους καπιταλιστικούς κοινωνικούς σχηματισμούς σε διάφορα σημεία του πλανήτη: Μαρόκο, Μοζαμβίκη, Ινδονησία, Καζακστάν, Γαλλία, Ιράν[1]… Η μορφή τους, εύκολα αναγνωρίσιμη και εν πολλοίς συγκρίσιμη με την περίοδο που αυτό γράφτηκε, αρχές του 2011, παραπέμπει σε κάποιου είδους συνέχεια, η οποία, με αφετηρία την κρίση του 2007 που ποτέ δεν ξεπεράστηκε, φτάνει ως τις μέρες μας. Χρειάζεται πραγματικά να ειπωθεί κάτι επιπλέον; Αυτή η, δεκαπενταετή πια, συνάφεια δεν αποτελεί επαρκή αφορμή για την επανακυκλοφορία του;

Θα ήθελα, με αφορμή αυτό τον πρόλογο, να προτείνω δυο επιπλέον λόγους, οι οποίοι πιστεύω θα φανούν χρήσιμοι στον σημερινό αναγνώστη. Ο πρώτος έχει να κάνει με την ανάγκη να απαντηθεί ένα βασικό ερώτημα: συνεχίζουν οι ίδιες ταραχές και εξεγέρσεις να εμφανίζονται στο προσκήνιο παρά το βάθεμα της κρίσης, τα lockdown και τον εξελισσόμενο παγκόσμιο πόλεμο σε κομμάτια που μεσολάβησαν; Ο δεύτερος αφορά στη διαδρομή σκέψης που ακολούθησε η ομάδα και την ανάγκη που την ωθεί συνεχώς να χρησιμοποιήσει καινούργιες έννοιες για να κατανοήσει αυτό που βλέπει γύρω της, καθώς και τα όρια που συναντάει αυτή η θεωρητική δραστηριότητά της.

Continued…

Posted in communisation, ιστορία, συγκυρία.

Tagged with , .


Πίσω από τις έννοιες

Με αφορμή μια σχετική συζήτηση με γάλλους συντρόφους πριν από περίπου έναν χρόνο,  καταθέτουμε αυτούσια μια σύντομη, και οπωσδήποτε ανολοκλήρωτη, αποτίμηση της εμφάνισης και διάδοσης των ιδεών της γαλλικής υπεραριστεράς στον ελλαδικό χώρο, για κάθε χρήση. Όπως και την τελευταία φορά που αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης, έτσι και τώρα, η έννοια της κομμουνιστικοποίησης σχετίζεται με την επανεμφάνιση της προοπτικής της κρίσης, δηλαδή με την άλλη όψη του ορίζοντα της επανάστασης.

Το σχετικό κείμενο μπορεί να βρεθεί εδώ.

Posted in communisation, ιστορία.

Tagged with , .


Αναρχικοί με στολή στην Ουκρανία;

Ο τρόπος με τον οποίο διαβάζουμε το κείμενο  Αναρχικοί με στολή στην Ουκρανία; του Τριστάν Λεόνι είναι συγκεκριμένος[1]: αποτελεί τη μόνη συστηματική προσπάθεια, από όσο μπορούμε να γνωρίζουμε, να περιγράφει ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε και συντονίστηκε η συμμετοχή αναρχικών, αντιεξουσιαστών κ.α. στον ουκρανικό στρατό μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Αν και η εν λόγω συμμετοχή χρονολογείται ήδη από την έναρξη του πολέμου χαμηλής έντασης στο Ντονμπάς το 2014[2], η ρωσική εισβολή και η συνακόλουθη ένταξη της σύγκρουσης στον εν εξελίξει παγκόσμιο πόλεμο σε κομμάτια αναβάθμισε αυτήν τη συμμετοχή τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά προσδίδοντάς της αναμφίβολα μια νέα, πιο ιστορική, θα λέγαμε, διάσταση. Γιατί, όμως, μας ενδιαφέρει η συμμετοχή μιας αριθμητικά πολύ μικρής ομάδας ανθρώπων, τη στιγμή μάλιστα που οι επαναστατικές ιδέες είναι τόσο λίγο διαδεδομένες στις καπιταλιστικές κοινωνίες που ζούμε; Ο Λεόνι το αντιλαμβάνεται αυτό και επανατοποθετεί το ζήτημα ως εξής:

Κάποιοι θα μπορούσαν επομένως να αμφισβητήσουν… τη σημασία των δραστηριοτήτων πενήντα περίπου αγωνιστών που πνίγηκαν ανάμεσα σε σχεδόν ένα εκατομμύριο ένστολους, των οποίων ο αντίκτυπος στην πορεία των γεγονότων ήταν ανύπαρκτος. Στην πραγματικότητα, αν αυτή η δραστηριότητα έχει αντίκτυπο, αυτός είναι αναμφίβολα στον χώρο με επαναστατικές αξιώσεις στη Δύση[3].

Continued…

Posted in communisation, ιστορία, πόλεμος, στρατός, συγκυρία.

Tagged with , , .


Για τη συγκυρία των Τεμπών

 

Στις 17 Μαρτίου 2023, σε συνέντευξή του στον ραδιοσταθμό Κόκκινο, ο Δημήτρης Μαύρος, διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας δημοσκοπήσεων MRB δήλωνε ότι:

Έκανα επίσης κάποιες μελέτες στο εξωτερικό, με ανθρώπους που συνεργάζομαι και στην Ελλάδα, όπου υπάρχουν μελέτες σε περίπου τετρακόσιες περιπτώσεις ατυχημάτων σαν αυτό το δικό μας [των Τεμπών], μεγάλα πράγματα δηλαδή, οι οποίες έδειξαν ότι η ιστορία του πένθους, του έντονου πένθους, κρατάει γύρω στις έξι βδομάδες. Εκεί θα φανεί αν έχουμε πετύχει ή δεν έχουμε πετύχει, αν έχουμε χειροτερέψει και τι έχουμε κάνει, σε σχέση με το τι έχει συμβεί στη χώρα.

Τη στιγμή που ολοκληρώνονται αυτές οι γραμμές, έξι μήνες μετά, έχει συμπληρωθεί το «κρίσιμο» χρονικό διάστημα των έξι εβδομάδων, με τη μεσολάβηση μάλιστα δυο εκλογικών αναμετρήσεων, και, όπως είναι αναμενόμενο, οι μηχανικοί του καθεστώτος κάνουν τους απολογισμούς τους. Θα επανεξετάσουν τα εμπειρικά τους μοντέλα προσθέτοντας ακόμα ένα παράδειγμα στα προηγούμενα τετρακόσια, χαράσσοντας ακόμα ακριβέστερες καμπύλες ποσοτικοποιημένων κοινωνικών αντιδράσεων. Από δω και πέρα, στις ακόμα πιο εξελιγμένες προσομοιώσεις τους, θα περιλαμβάνονται ενδείξεις πιθανών σφαλμάτων και παραλείψεων όσον αφορά τη λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου, τεχνικών στην πλειονότητά τους, ασχέτως αν πρόκειται να επιδιορθωθούν ή όχι· οπωσδήποτε, μαζί με μαθηματικές επεξεργασίες, αόρατων στο γυμνό μάτι, μεγεθών όπως το «δημόσιο πένθος» και οι εκδηλώσεις του, εννοημένων ως παραμέτρων που πρέπει να συσχετιστούν ακριβώς με αυτά τα σφάλματα και τις παραλείψεις. Θα προβληθούν ως στατιστικές αποκλίσεις ενός μέσου όρου χωρίς ποτέ να πρέπει να αμφισβητηθεί ο ίδιος ο μέσος όρος, η καπιταλιστική κανονικότητα και το συνολικό κύκλωμα αναπαραγωγής της.

Με τον τρόπο αυτό, οι κινητοποιήσεις εκείνου του διαστήματος στερούνται την αυτοτέλειά τους ως προϊόντα ανταγωνιστικών κοινωνικών σχέσεων και μετασχηματίζονται σε εκφράσεις αυτών των αποκλίσεων, σε υποστυλώματα και φορείς «δημόσιου πένθους» και τίποτα περισσότερο. Από τη στιγμή, λοιπόν, που οι κοινωνικές σχέσεις και οι αντιφάσεις τους διατηρούν κάπου, σε κάποιο συρτάρι ή σε κάποιο αρχείο, το αντίγραφο ασφαλείας τους –εκεί όπου όλες μαζί και η καθεμία ξεχωριστά αναλύονται σε επιμέρους συνιστώσες και συντίθενται εκ νέου από αυτές για τις ανάγκες της κρατικής μηχανικής με συνημμένο τον τιμολογημένο κινδύνο που τους αντιστοιχεί– μπορούμε να πούμε ότι ολοκληρώνεται ο κύκλος της μετατροπής τους σε «φυσικά φαινόμενα» του αιώνιου καπιταλιστικού κόσμου. Με μικρή μεν, διαχειρίσιμη δε, πιθανότητα ύπαρξης.

Δεν υπάρχουν περιθώρια συνύπαρξης με αυτή την προσέγγιση, η οποία πολιτικοποιεί τη στατιστική, την κατ’ εξοχήν επιστήμη του κράτους, χωρίς να το λέει. Γι’ αυτό και, στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε τις κινηματικές εκδηλώσεις του προηγούμενου διαστήματος, δεν θα στηριχτούμε σε επιστημονικά άρθρα, όπως δεν το κάναμε ούτε κατά την κρατική διαχείριση της covid-19. Δεν έχουμε ανάγκη από ειδικούς για να τοποθετηθούμε πολιτικά ούτε η αυτοπαραγωγή του ανταγωνιστικού κινήματος εξαρτάται από τη γνώμη τους. Υπό άλλες συνθήκες, δεν θα ήταν απαραίτητο να υπενθυμίζουμε τα αυτονόητα, αλλά τα τελευταία τρία χρόνια φάνηκε ότι έχει ριζώσει βαθιά στις συνήθειες των λεγόμενων ανατρεπτικών κύκλων η απόδοση στους ειδικούς του στάτους του ισότιμου συνομιλητή, αν όχι του ιεραρχικά ανώτερου καθοδηγητή. Όταν, όμως, οι καμπύλες και τα διαγράμματα  αποκτούν τη λάμψη απαραίτητου αξεσουάρ όσων θεωρούν τους εαυτούς τους πολιτικά υπεύθυνους, η διαλεκτική μεταξύ διανοητικής και χειρωνακτικής εργασίας, σύμφυτης με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, καταργείται από τα πάνω μετατρεπόμενη σε γκροτέσκο θέαμα. Γιατί, όσο κι αν αφήνεις άλλους, τους ειδικούς κάθε είδους, να μιλήσουν αυτοί στη θέση σου, δεν μπορεί να κρυφτεί η μάταιη επιθυμία για την αποκατάσταση μιας νέας πολιτικής κανονικότητας, χωρίς ενδοκινηματικές αποκλίσεις και «επικίνδυνες τάξεις». Μια νεόκοπη συμμαχία κυρίων αναδύθηκε, η οποία εκτιμά ότι μπορεί να κρατήσει για τον εαυτό της τα κλειδιά των ορισμών, αλλά δεν θα βρει εδώ τον χώρο για να επιβεβαιωθεί περαιτέρω.

Από κει και πέρα, η χρονική απόσταση από τα γεγονότα πολλές φορές βοηθάει να κατανοήσουμε την κρίσιμη διαφορά ανάμεσα σε πραγματικά διακυβεύματα και απλά ενδεχόμενα, ιδεολογικές προβολές επί της πραγματικότητας και πρακτικές μετατοπίσεις. Οι κοινωνικές αντιφάσεις είναι αδύνατο να λειανθούν και να γίνουν ίσιωμα και έχουν πολλούς τρόπους να το θυμίζουν αυτό. Αν θέλουμε να σκύψουμε από πάνω τους, πρέπει πρώτα να τις αποφυσικοποιήσουμε υπονομεύοντας την ίδια τη μηχανική αντίληψη, τον καπιταλιστικό ορθολογισμό, που παράγει αυτή τη φυσικοποίηση με την εγγύηση του κράτους. Μια τέτοιου είδους υπονόμευση είναι συνώνυμη της ιστορικοποίησης των κοινωνικών αντιφάσεων και ελάχιστη προϋπόθεση του ενδεχομένου οι ταραχές να ξεπεράσουν τον χαρακτήρα του προβλέψιμου κινδύνου-εντός-του-στατιστικού-σφάλματος και να προκαλέσουν ρήξεις.

Η ομώνυμη μπροσούρα μπορεί να βρεθεί εδώ.

 

*Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο 2008-2012.com στις 11.9.2023

Posted in ιστορία, πόλεμος, συγκυρία.

Tagged with , , , .


Ακαταστασία σε εξέλιξη

 

 

 

 

 

English translation below

Το κείμενο του συντρόφου François Danel (FD) που δημοσιεύουμε παρακάτω έχει ιδιαίτερη σημασία για μας, γιατί αποτελεί μια από τις λίγες απόπειρες κατανόησης του σημερινού πλαισίου, που διαμορφώθηκε τα τελευταία τριάμιση χρόνια, η οποία θέτει τη βιοπολιτική του κεφαλαίου στο επίκεντρο της συζήτησης χωρίς να αποφεύγει να επισημαίνει τα σχετικά όρια της κριτικής της πολιτικής οικονομίας· αλλά και τη μόνη απόπειρα με αναφορά στη θεωρία της κομμουνιστικοποίησης, η οποία, θεωρώντας τη διαχείριση της υγείας ως αναπόσπαστο μέρος της διαχείρισης της κρίσης ενός κύκλου εκμετάλλευσης του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου που φτάνει στο τέλος του, διαβάζει με κριτική ματιά τους σημαντικούς αγώνες της προηγούμενης περιόδου.

Αφήνουμε στην ελληνίδα αναγνώστρια να κρίνει αν η κριτική ενσωμάτωση των φουκωικών εννοιών από τον συγγραφέα είναι παραγωγική. Όσον αφορά εμάς, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι το περιοδικό Blaumachen, ίσως η σημαντικότερη ελληνική επιρροή μας, δεν έχει αποφύγει στο παρελθόν συσχετισμούς με το έργο του Φουκώ, έστω και περιορισμένους. Η προσπάθεια του FD, η οποία ξεκίνησε ήδη από την άνοιξη του 2020 με παρεμβάσεις στην ιστοσελίδα dndf.org, είναι επομένως όχι μόνο ευπρόσδεκτη αλλά και αναγκαία υπό τις παρούσες συνθήκες. Από την πλευρά μας, όχι μόνο υποστηρίζουμε την κριτική που ασκεί στους συντρόφους που βρίσκονται λιγότερο ή περισσότερο κοντά, αλλά θεωρούμε το κείμενό του ως το πρώτο βήμα στο κατώφλι που πρέπει να διαβούμε, αν θέλουμε να κατανοήσουμε την περίοδο που ανοίγεται μπροστά μας.

Το κείμενο του FD μπορεί να βρεθεί εδώ.

 

The text by comrade François Danel (FD) that we publish below is of particular importance for us, because it is one of the few attempts to understand the current context, which has been shaped over the last three and a half years, which puts the biopolitics of capital at the centre of the debate without avoiding to point out the relative limits of the critique of political economy; but also the only attempt with reference to the theory of communisation, which, considering the management of health as an integral part of the management of the crisis of a cycle of exploitation of globalised capital that is coming to an end, reads with a critical eye the important struggles of the previous period.

We leave it to the Greek reader to judge whether the author’s critical incorporation of Foucauldian concepts is productive. As far as we are concerned, we would like to point out that Blaumachen magazine, perhaps our most important Greek influence, has not avoided associations with Foucault’s work in the past, however limited. FD’s effort, which started already in spring 2020 with interventions on the website dndf.org, is therefore not only welcome but also necessary under the present circumstances. For our part, we not only support his criticism of the comrades who are more or less close, but we consider his text as the first step on the threshold that we must cross if we want to understand the period that opens before us.

The FD’s text can be found here.

 

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο 2008-2012.com στις 6.9.2023

Posted in communisation, ιστορία, συγκυρία.

Tagged with , , .


Ο (μη) τυχαίος θάνατος ενός Ρομ

Το κείμενο σε μορφή pdf

Κανένας θάνατος δεν είναι τυχαίος, πόσο μάλλον όταν προέρχεται από το όπλο ενός μπάτσου. Εδώ και δυο εβδομάδες γίνεται μια συστηματική προσπάθεια από όλους τους φορείς της καθεστωτικής προπαγάνδας να παρουσιαστεί ως σύμπτωση η ταυτόχρονη παρουσία του Κώστα Φραγκούλη και των δολοφόνων του στη συγκεκριμένη διασταύρωση, 500 μέτρα από τον καταυλισμό της Αγίας Σοφίας, στην ευρύτερη περιοχή Δενδροποτάμου της Θεσσαλονίκης. Όμως, δεν ήταν: οι Ρομά, οι γειτονιές και οι καταυλισμοί τους, η καθημερινότητα τους, είναι σταθερά στο στόχαστρο της κρατικής πολιτικής, και μάλιστα με εντεινόμενο τρόπο τα τελευταία χρόνια. Οι μπάτσοι ήταν εκεί με την πρόθεση και την εντολή να «εμπλακούν» σε κάποιο περιστατικό, «γιατί η επιτήρηση απέναντί τους πρέπει να είναι αυξημένη»[1].

Για να γίνει κατανοητή η τρέχουσα κρατική πολιτική, χρειάζεται να γυρίσουμε λίγο πίσω στο χρόνο: αρχικά, στο 1997, όταν η Θεσσαλονίκη γιόρταζε ως η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Τότε, ο αρχικός πυρήνας αυτής της κοινότητας Ρομά περιφερόταν σε δύσκολη κατάσταση επί μέρες σε μια περίμετρο γύρω από την πόλη, καθώς τους είχε απαγορευτεί η πρόσβαση στο κέντρο της. Το καραβάνι αυτών των ανθρώπων αντιμετωπίστηκε με όρους αποκλεισμού, σπρώχτηκε για χρόνια σε βαλτώδεις περιοχές (κυρίως στον Γαλλικό ποταμό) και ξέφωτα, εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες, προτού φτιαχτεί ο συγκεκριμένος αυτός οικισμός πριν από είκοσι δύο χρόνια· λύση, υποτίθεται, οριστική.

Continued…

Posted in συγκυρία.

Tagged with , , , , .


Διακρίνοντας (εθνικά) υποκείμενα

English translation below

Η συλλογή κειμένων Κάτω από εθνοποιητικές σημαίες… κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2014 ειδικά για τις ανάγκες των εκδηλώσεων με θέμα την ουκρανική κρίση, τις αντιφάσεις και τα όρια των αγώνων που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Γιάννενα με την παρουσία συντρόφων και συντροφισσών από τη ρωσία και την ουκρανία. Παρουσιάζεται σήμερα εδώ σελιδοποιημένη εκ νέου και διορθωμένη συντακτικά και ορθογραφικά, ενώ έχει προστεθεί είναι ένα κείμενο άποψης (+380), γραμμένο από εμάς, το οποίο βρισκόταν το τραπεζάκι με το υλικό των εκδηλώσεων και εκ παραδρομής δεν είχε συμπεριληφθεί στην αρχική έκδοση. Καθαυτό το περιεχόμενο όσων είχαν γραφτεί τότε δεν έχει πειραχτεί καθόλου, και αυτό για δύο λόγους.

Ο πρώτος είναι ότι η σημερινή επαναφορά στο προσκήνιο της συλλογής λαμβάνει χώρα ερήμην των υπόλοιπων συντελεστών της αρχικής έκδοσης. Μια πιθανή επικαιροποίηση των όσων είχαν γραφτεί θα προϋπέθετε μια επικοινωνία και ένα γόνιμο περιβάλλον συζήτησης· τίποτα από τα δύο, όμως, δεν υφίσταται εδώ και αρκετά χρόνια. Ως τελικό προϊόν, επομένως, η συλλογή πρέπει να εμφανίζεται και να είναι «κλειστή». Ωστόσο, και εδώ ερχόμαστε στον δεύτερο λόγο, οι απόψεις και τα σκεπτικά που είχαν κατατεθεί τότε γύρω από το ουκρανικό ζήτημα διατηρούν την αξία και την αιχμή τους αποτελώντας μια χρήσιμη παρακαταθήκη, αν όχι προϋπόθεση, για την κατανόηση των αιτιών που οδήγησαν στη σημερινή πολεμική αναμέτρηση σε ουκρανικό έδαφος: πώς το Μαϊντάν, ένα εθνικό/κοινωνικό κίνημα μεγάλης εμβέλειας, ανέτρεψε τον τότε πρόεδρο αναπαράγοντας και εντείνοντας παράλληλα ένα σύνολο αντιφάσεων και διαιρέσεων εντός της χώρας (όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα ξεπεραστεί η κρίση του 2007 και ενταχθεί η χώρα στα περιφερειακά μπλοκ συσσώρευσης κεφαλαίου) οδηγώντας στον πόλεμο της Κριμαίας λίγο αργότερα και, κατ’ επέκταση, γιατί ο σημερινός πόλεμος μπορεί να εννοηθεί ως το τελικό στάδιο της εθνοποιητικής διαδικασίας που ξεκίνησε με το κίνημα του Μαϊντάν, τουλάχιστον για την ουκρανική πλευρά. Το τελικό συμπέρασμα, σε κάθε περίπτωση, ανήκει στον αναγνώστη που θέλει να αντιπαρατεθεί κριτικά με επίπεδες αντιιμπεριαλιστικές αναλύσεις, οι οποίες το μόνο που κατάφεραν να διακρίνουν τότε ήταν ένα «ναζιστικό πραξικόπημα» ενορχηστρωμένο από τις ΗΠΑ.

Continued…

Posted in έθνος, ιστορία, πόλεμος, συγκυρία.

Tagged with , .


Cuius regio, eius remedium: η έκδοση

Ο σύντροφος Β.Κ. ασκεί κριτική στη βάση παραθεμάτων από τον Μαρξ, οι οποίες αναφέρονται σε μια κατάσταση διαφορετική από την τωρινή· απορρίπτει πλήρως την τακτική της Κεντρικής Επιτροπής του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος και αποφεύγει εντελώς αυτό που είναι το πιο σημαντικό, αυτό που αποτελεί την ουσία, την ζωντανή ψυχή, του Μαρξισμού –τη συγκεκριμένη ανάλυση μιας συγκεκριμένης κατάστασης.

Β.Ι. Λένιν, απευθυνόμενος στους ούγγρους αριστερούς κομμουνιστές του περιοδικού Kommunismus, 12.6.1920

 

Η έκδοση που ακολουθεί επιδιώκει να κινηθεί αντίρροπα από τον συλλογισμό του Λένιν (ας μας επιτραπεί προσωρινά ο μικρομεγαλισμός) και να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη ανάλυση της τωρινής κρίσης ενάντια στις καραντινιστικές στρατηγικές των Κεντρικών Επιτροπών κάθε είδους –μικρών και μεγάλων, κοινοβουλευτικών ή μη– με έναν διπλό τρόπο: αφενός, επικεντρώνοντας στην διαδικασία υγειονομικής συγκρότησης του ελληνικού κράτους, χωρίς την κατανόηση της οποίας δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή η ασφυκτική συνθήκη από το καθολικό lockdown του Μαρτίου και μετά· αφετέρου, αναδεικνύοντας το φαινόμενο του αριστερού καραντινισμού, το οποίο εμφανίζεται για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, και μάλιστα με γνήσια αύρα επιστημονικού σοσιαλισμού ή, ακριβέστερα, σοσιαλιστικού επιστημονισμού.

Τότε, όπως και τώρα, καμία συζήτηση περί ουσίας δεν μπορεί να διεξαχθεί χωρίς να τίθενται ρητά τα πολιτικά διακυβεύματα· στην προκειμένη περίπτωση, η συγκεκριμένη πολεμική εναντίον του Λούκατς, ο οποίος στο εν λόγω άρθρο του Kommunismus ασκεί κριτική στην κοινοβουλευτική τακτική των μπολσεβίκων, έχει ως background, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Λένιν, τον λίβελο περί «παιδικής αρρώστιας του αριστερού κομμουνισμού» που μόλις είχε εκδοθεί στην Αγία Πετρούπολη. Από τη στιγμή που η επιστήμη γίνεται οργανωτική αρχή του κράτους, η όποια κριτική στην αντικειμενική περιγραφή της πραγματικότητας εμφανίζεται εκ των πραγμάτων να στερείται εγγυήσεων και αναγκαστικά πρέπει να αυτονομηθεί και να στηριχθεί τον εαυτό της για να μπορέσει να προχωρήσει· αυτή είναι η κατεύθυνση στην οποία θα θέλαμε να κινηθεί η έκδοση της μπροσούρας.

Η ανάλυση μιας συγκεκριμένης κατάστασης πάντοτε περικλείει μέσα της θεωρητικές παραδοχές και δεν μπορεί να λάβει χώρα χωρίς να διαπερνάται από μια μεθοδολογία. Από την άλλη, είναι απαραίτητο για μια μέθοδο που θέλει να αντέχει στον χρόνο να πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε συγκυρίας, τουλάχιστον των σημαντικότερων, όπως αυτή που διανύουμε; Στον Μαρξ και τη θεωρία του δεν ψάχνουμε δικαίωση ή επιβεβαίωση· την αντιπαραβάλουμε συνεχώς με την πραγματικότητα για να επαληθεύσουμε την ισχύ της και να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε. Οι θεωρίες κλείνουν τον κύκλο τους, όταν πάψει να υπάρχει το αντικείμενο με το οποίο καταπιάνονται και όχι όταν εμφανίζεται μια συνθήκη που δυσκολεύει την εφαρμογή τους.

*

Η ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης είναι καταδικασμένη σε ιδεολογικές μονομέρειες από τη στιγμή που αποτυγχάνει να διαγνώσει την ασυνέχεια, η οποία παράγεται στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό κάποια στιγμή στις αρχές Μαρτίου, καθώς ο κρατικός μηχανισμός προετοιμάζεται για την επιβολή του lockdown. Λίγο αργότερα, ο ίδιος ο πρωθυπουργός θα την  περιγράψει συνοπτικά:

Στον κόσμο, σήμερα, διαμορφώνονται δύο πολιτικές αλλά και ηθικές αντιλήψεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας: Η πρώτη βλέπει την υγειονομική απειλή υπό το πρίσμα της οικονομίας, η οποία θα πρέπει να στηριχθεί όσα θύματα και αν υπάρξουν στο μεσοδιάστημα.Είναι η επιλογή των κρατών που αρνούνται τα δυναμικά μέτρα, παρόλο που κάποια δείχνουν τώρα να το ξανασκέφτονται. Δεν παύουν, όμως, να αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους ως αριθμούς, που θα επιβιώσουν με τον χρόνο και την λεγόμενη «ανοσία της αγέλης». Η δεύτερη αντίληψη θέτει ως προτεραιότητα την υγεία των κοινωνιών, ανεξάρτητα από το κόστος που θα απαιτηθεί. Αναγνωρίζει ότι η επόμενη ημέρα θα είναι δύσκολη, ίσως και εφιαλτική. Όλοι, άλλωστε, μιλούν για «συνθήκες πολέμου». Συνεπώς και η οικονομία οφείλει να είναι «οικονομία πολέμου»… Η θέση, λοιπόν, αυτή συνεπάγεται πολλά και δραστικά μέτρα. Υπολογίζει στην πειθαρχία των πολιτών ώστε να περιοριστεί η πανδημία, που θα έχει θύματα. Όμως, όσα ερείπια και αν υπάρξουν, θέλει τους περισσότερους ανθρώπους υγιείς για να τα ξαναχτίσουν. Και αυτή ακριβώς είναι η δική μου επιλογή. Συνεπώς, πρώτη μου φροντίδα είναι ο άνθρωπος. Κάθε Ελληνίδα, κάθε Έλληνας, κάθε Ελληνόπουλο ξεχωριστά. Για τη ζωή και την υγεία τους θα αναλάβω κάθε κόστος!

Μήνυμα της 17ης Μαρτίου, από το primeminister.gr

Ναι, έχουμε κάθε λόγο να είμαστε αισιόδοξοι ότι η επιστήμη θα αντιμετωπίσει αυτή την πανδημία νωρίτερα από ό,τι αναμέναμε. Αλλά για τους επόμενους μήνες δεν θα υπάρξει καμιά μαγική λύση. Θα στηριχθούμε στις δυνάμεις του Εθνικού Συστήματος Υγείας… Ο ιδιωτικός τομέας λειτουργεί υπό την απόλυτη καθοδήγηση του Υπουργείου Υγείας… Αυτή η εξέλιξη μας δίνει τη δυνατότητα να υλοποιήσουμε ένα πολύ πιο φιλόδοξο πρόγραμμα υποστήριξης της πραγματικής οικονομίας. Το πρόγραμμα αυτό είναι δυναμικό και θα διαμορφώνεται ανάλογα με τις εξελίξεις. Σήμερα, ανακοινώνω ότι ο Προϋπολογισμός του Κράτους αναθεωρείται. Έτσι, πέραν των μέτρων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, ύψους 3,8 δισ., θα διατεθούν ακόμη περίπου 3 δισ. για τη στήριξη της οικονομίας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Και τουλάχιστον αλλά τόσα από τον ανασχεδιασμό του ΕΣΠΑ. Μιλώ, δηλαδή, για περίπου 10 δισ., χωρίς τις προβλέψεις για την παροχή προσθετής ρευστότητας στις επιχειρήσεις από τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Μήνυμα της 19ης Μαρτίου, από το primeminister.gr

*

Ψάξαμε να βρούμε στη μαρξική θεωρία στοιχεία που να δικαιολογούν από τη σκοπιά της πολιτικής οικονομίας την υπαγωγή της παραγωγής αξίας στις επιταγές της δημόσιας υγείας· δεν μπορούμε να πούμε ότι οι προσπάθειές μας ευοδώθηκαν. Αν και οπωσδήποτε υπάρχουν στοιχεία που ενώνουν την περίοδο που ανοίγεται μπροστά μας με την αμέσως προηγούμενη, η αφηρημένη επίκληση των αναγκών αναπαραγωγής του κεφαλαίου, της κρίσης υπερσυσσώρευσης, της κρίσης χρέους κλπ. δεν αρκεί για να καλύψει το θεωρητικό κενό. Κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε την αξιολόγηση και ενσωμάτωση του έργου του Agamben, του Foucault, του Μπαρλαγιάννη ο οποίος μαζί με την Κορασίδου, last but not least, τοποθετούνται πιο κοντά σε αυτό που συμβαίνει. Έχει μεγάλη σημασία να κατανοήσουμε σε αυτή τη φάση ποια είναι τα όρια της μαρξικής θεωρίας εν γένει και να τα διακρίνουμε από τα δικά μας, από τον τρόπο που εμείς οι ίδιοι τη χρησιμοποιούμε, ακόμα και αν στο παρελθόν έχουν χρησιμοποιηθεί διατυπώσεις όπως η ακόλουθη:

Από εκεί και πέρα, η αναφορά σε µορφή και περιεχόµενο της κρατικής καταστολής αναπόφευκτα εµπεριέχει µια αντίληψη για το τι είναι το κράτος και ποιος είναι ο ρόλος του στην παρούσα συγκυρία. Αν και σε γενικές γραµµές άργησε να γίνει αντιληπτό το ποιοτικό άλµα στην κρατική καταστολή που καθιστά την αστυνοµία ως τη βασική διαµεσολάβηση των κοινωνικών συγκρούσεων σε όλα τα επίπεδα, εντούτοις έχω την εκτίµηση ότι στους λεγόµενους ανατρεπτικούς κύκλους έχει µείνει πίσω η κουβέντα για το τι είναι το κράτος και από πού προκύπτει η αναγκαιότητά του τόσο σε µια καπιταλιστική κοινωνία γενικά όσο και στη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία ειδικά. Οπωσδήποτε η έννοια του κράτους έκτακτης ανάγκης, καθώς και η έννοια της µηδενικής ανοχής, είναι θεωρητικά χρήσιµες, αλλά έχω την αίσθηση ότι τις περισσότερες φορές σχετίζονται µονοκόµµατα µε τη στρατιωτικοποίηση του κρατικού µηχανισµού και το δόγµα της ασφάλειας. Υιοθετώντας µια πιο διαλεκτική προσέγγιση στη σχέση του κράτους µε τις µορφές της ταξικής πάλης, ειδικά υπό συνθήκες κρίσης της συσσώρευσης κεφαλαίου, θα µπορούσαµε να πούµε πως ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά αυτού που αποκαλείται σήµερα κράτος έκτακτης ανάγκης είναι να ορίζει (και να ορίζεται από το) τι είναι υπερπληθυσµός και πώς ο διαχωρισµός, η ταξινόµηση, ο στιγµατισµός, ο αποκλεισµός, η καταστολή του ποιος είναι κατάλληλος για αξιοποίηση και ποιος όχι συνιστούν τις κατεξοχήν λειτουργίες του. Και µεταξύ άλλων, φυσικά, αυτές έχουν και µια χωρική διάσταση όσον αφορά την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, τη διαφύλαξη του ποσοστού κέρδους από τη γαιοπρόσοδο σε αστικό περιβάλλον κ.α. Αν λοιπόν υπάρχει ένα δεύτερο ζητούµενο από τη σηµερινή συζήτηση, είναι να αναδειχθούν τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κράτους έκτακτης ανάγκης και, αν θέλετε µε πιο «βαρείς» θεωρητικούς όρους, η αναγκαστικά βιοπολιτική του διάσταση σε συνθήκες πραγµατικής υπαγωγής όχι µόνο της εργασίας, αλλά και ολόκληρου του κοινωνικού σχηµατισµού, στο κεφάλαιο.

Blaumachen #6, σελ.85, άνοιξη 2013

*

Στην μπροσούρα περιέχονται τέσσερα κείμενα: στο πρώτο, υποδεικνύεται η ανάγκη να αντιστοιχίσουμε την υγειονομική συγκρότηση σε κάποιο επίπεδο της πραγματικότητας, ενώ ταυτόχρονα δηλώνεται ότι η όποια συζήτηση περί καραντίνας είναι εξαρχής μη νομιμοποιημένη, αν δεν λαμβάνει υπόψη της την αρχική μαζική μετακίνηση των κινέζων προλετάριων εκτός της πόλης Ουχάν και την επιθυμία τους για ελευθερία· στο δεύτερο, μέσω από αποσπάσματα εφημερίδων του πρόσφατου παρελθόντος, υπογραμμίζεται η μεγάλη επιρροή που είχε το έργο του Agamben σε όλο το φάσμα της αριστερής προοδευτικής σκέψης, ακόμα και εντός του αντιεξουσιαστικού χώρου, κυρίως όσον αφορά τη διαχείριση των μεταναστών· στο τρίτο, μέσα από τα πρακτικά των διεθνών υγιειονομικών συνεδρίων καταγράφονται οι τοποθετήσεις των ελλήνων εκπροσώπων, όπου γίνεται εμφανής η σύνδεση του καραντινισμού με τις εμπορικές προτεραιότητες της χώρας, ενώ παράλληλα καθίσταται φανερός ο ρόλος των λοιμοκαθαρτηρίων στην υγειονομική συγκρότηση του (ελληνικού) κράτους· στο τέταρτο, μέσω της κριτικής στον P.S. ασκείται κριτική στην έννοια της αριστερής βιοπολιτικής, ενώ ταυτόχρονα γίνεται μια σύντομη αναδρομή στο πώς λειτούργησε ο υγειονομικός μηχανισμός του ελληνικού κράτους μέχρι την εμφάνιση του ιού sars του 2003.

Στην αρχική μορφή της, και στα πλαίσια του πρωτοβουλιακού σχήματος που την προετοίμασε και στο οποίο συμμετείχαμε, παρουσιάστηκε στη σχετική εκδήλωση που διοργανώθηκε στην κατάληψη κτήματος Πραπόπουλου στις 4 Ιουλίου 2020.

Μπορείτε να κατεβάσετε την μπροσούρα σε μορφή pdf από εδώ

 

*Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο 2008-2012.com την 1.12.2020

Posted in ιστορία, συγκυρία.

Tagged with , , , .


From 2008 to 2012 (again)

English translation below

Όταν το 2008-2012 εκδόθηκε για πρώτη φορά πειραματικά ως περιοδικό στα τέλη Δεκέμβρη του ’12, υπήρχε πράγματι ένα έλλειμμα κατανόησης του πρόσφατου παρελθόντος της ταξικής πάλης, κάποια πράγματα μας διέφευγαν. Τότε ολοκληρωνόταν μια πυκνή κινηματική περίοδος που ξεκινούσε από τα γεγονότα-τομή του Δεκέμβρη του ’08 και έφτανε μέχρι τους αγώνες ενάντια στο μνημόνιο και το κίνημα των πλατειών, έχοντας παράξει μια σειρά μορφών και αντιφάσεων οι οποίες έθεταν υπό αίρεση τα χρησιμοποιούμενα θεωρητικά εργαλεία: αντί για την επιβεβαίωση της εργατικής ταυτότητας και της αυτονομίας του προλεταριάτου, εμφανίστηκαν διαταξικά κινήματα που διαπερνούνταν από το αίτημα για πραγματική δημοκρατία· η κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου έθετε επιτακτικά την ανάγκη μιας χρηματικής θεωρίας της αξίας· η αναπαραγωγή του κεφαλαίου εν μέσω πολιτικής κρίσης υποδείκνυε τα όρια μιας παραδοσιακής αντίληψης της μορφής κράτους· η κρίση της μισθωτής σχέσης έπρεπε να γίνει κατανοητή με τέτοιο τρόπο ώστε η ανεργία και η προσωρινότητα να γίνουν αντιληπτές σε όλο το ιστορικό βάθος τους. Το ίδιο το όνομα του περιοδικού έθετε αμετάκλητα το περίγραμμα της περιόδου και σε αυτή τη βάση αποτέλεσε ανοιχτό κάλεσμα σε μια τόσο επιθυμητή όσο και αναγκαία θεωρητική συζήτηση.

Κρατώντας πάντα στο μυαλό ότι επρόκειτο για περιορισμένους αριθμούς ανθρώπων, εκείνο τον χειμώνα του ’12-’13 συνέκλιναν τα ενδιαφέροντα μιας ομάδας μελέτης πάνω στο ζήτημα του κράτους με τις διαθέσεις ενός κύκλου επαφών που είχαν δημιουργήσει οι σύντροφοι του περιοδικού Blaumachen στην Αθήνα, με το οποίο διατηρούσαμε ήδη στενή σχέση αρκετά χρόνια πίσω και ειδικά τη διετία ’08-’10 που μας ενδιαφέρει εδώ. Αποτέλεσμα αυτής της σύγκλισης –ευτυχούς για το ατομικό project 2008-2012 το οποίο συνέχισε να υπάρχει αν και σε λανθάνουσα μορφή– ήταν η δημιουργία ενός πρώτου χώρου συζήτησης, ενός πρώτου milieu αν προτιμάτε, η ημιτελής διαδρομή του οποίου μένει να καταγραφεί. Ένα μικρό κομμάτι της, παρόλα αυτά, ήταν η δημιουργία του communisation.espivblogs.net, του οποίου υπήρξαμε συνδιαχειριστές από τις αρχές του ’14 μέχρι τις αρχές του ’15· και έκτοτε οι μόνοι διαχειριστές του, κρατώντας το ενεργό χωρίς όμως να ανανεώνεται το περιεχόμενό του.

Continued…

Posted in communisation.

Tagged with .